الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
65
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
آيه 25 مىخوانيم : لِيَحْمِلُوا أَوْزارَهُمْ كامِلَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ وَمِنْ أَوْزارِ الَّذِينَ يُضِلُّونَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ « آنها در روز رستاخيز بار سنگين گناهان خويش را بايد بر دوش بكشند ، و همچنين بار گناهان كسانى را كه با بىخبرى و جهل خود گمراه ساختند » . اگر هيچكس بار گناه ديگرى را به دوش نمىكشد ، چگونه اين گمراه كنندگان بار گناهان گمراه شدگان را نيز بر دوش مىكشند ؟ احاديث مربوط به « سنت حسنه » و « سنت سيئه » كه از طرق شيعه و اهل تسنن وارد شده است ، و مضمون آنها اين است : اگر كسى سنت خوبى بر جاى نهد پاداش تمام كسانى را كه به آن عمل مىكنند خواهد داشت ( بدون آنكه از پاداش خود آنها كاسته شود ) و همچنين كسى كه سنت بدى را بر جاى نهد گناه كسانى كه به آن عمل كنند ، براى او نوشته مىشود ( بى آنكه از گناهان آنها چيزى كاسته گردد ) قال رسول اللَّه ص من سن سنة حسنة كان له اجر من عمل بها من غير ان ينقص من اجورهم شىء و من سن سنة سيئة كان عليه وزر من عمل بها من غير ان ينقص من اوزارهم شىء ) نيز با مفهوم آيه مورد بحث سازگار نيست . ولى پاسخ اين ايراد روشن است ، زيرا آيه مورد بحث مىگويد : بىجهت و بدون ارتباط ، گناه كسى را بر ديگرى نمىنويسند ، ولى آيات و رواياتى كه اشاره شد مىگويد اگر انسان بنيانگذار عمل نيك و بد ديگرى باشد ، و به اصطلاح از طريق « تسبيب » در انجام آن عمل دخالت داشته باشد ، در نتائج آن شريك خواهد بود و در حقيقت عمل خود او محسوب مىشود ، زيرا پايه و اساس آن ، به دست وى گذارده شده است .